Çanakkale Savaşalarının Tarih Sıralaması

28 Haziran 1914 Saraybosna suikasti. Birinci Dünya Savaşı’nın başlangıcı.

28 Temmuz 1914 Avusturya-Macaristan, Sırbistan’a savaş ilan eder.

1 Ağustos 1914 Almanya Rusya’ya harp ilan eder. Türkiye genel seferberlik ilan etti.

2 Ağustos 1914 Türk-Alman gizli ittifak anlaşmasının yapılması.

3 Ağustos 1914 Harbin öncesinde, donanmanın güçlendirilmesi maksadıyla İngiltere’ye sipariş edilerek yapımı tamamlanmış ve son kuruşuna kadar parası ödenmiş olan Sultan Osman ve Reşadiye isimli gemilerimize İngiltere tarafından el konulmuştu.

16 Ağustos 1914 16 Ağustos’ta İstanbul’a ulaşan Goeben ve Breslau gemileri Osmanlı Donanmasına katılarak Yavuz Sultan Selim ve Midilli isimlerini aldılar.

27 Eylül 1914 Çanakkale Boğazı’ndan bütün gemi geçişlerini yasaklaması.

29 Ekim 1914 Alman subaylar yönetimindeki Osmanlı donanmasının Rus limanlarına ve Rus donanmasına ateş açması.

1 Kasım 1914 Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’na katılması. Fransa ve İngiltere Türkiye’ye savaş açtı. Rusya Türkiye’ye savaş açtı.

3 Kasım 1914 İngiliz-Fransız donanması’nın Çanakkale’nin dış tabyaları bombalaması. Bu ilk deniz taarruzu, ilerki aylarda da tekrarlanacaktır.

2 Aralık 1914 Sarıkamış harekatının başlaması.

13 Aralık 1914 Mesudiye Zırhlısı, İngiliz B-11 Denizaltısı’ndan atılan torpidoyla batırıldı.

3 Ocak 1915 Churchill, Çanakkale’yi abluka altında bulunduran Amiral Garden’den Boğazın yalnız denizden zorlanmasını mümkün görüp görmediğini sorar.

5 Ocak 1915 Amiral Garden’in cevabı gelir.

13 Ocak 1915 Çanakkale’yi geçme planı Amiral Garden tarafından hazırlanmış ve 13 Ocak’ta Savaş komitesi tarafından onaylanmıştı.

20 Ocak 1915 Atatürk’ün Kuruluş halinde bulunan 19. Tümen Komutanlığına (Tekirdağ) atanması.

2 Şubat 1915 Atatürk’ün Tekirdağ’a gelişi ve 19. Tümeni kurma çalışmalarına başlaması.

19 Şubat 1915 Müttefik Donanması’nın Boğaz’ın dış tabyalarını bombalamaya başlaması.

25 Şubat 1915 Tekirdağ’daki 19. Tümen Komutanlığı’nın Maydos (Eceabat)’a nakli ve Atatürk’ün 19. Tümen Komutanlığı üzerinde olmak üzere Maydos Bölgesi Komutanı olarak görevini sürdürmesi.

7 – 8 Mart 1915 7 Mart’ı 8 Mart’a bağlayan gece Nusrat mayın gemisi düşman gemilerinin projektörlerine aldırmadan Anadolu yakasındaki Akyarlar’a mayınlarını bıraktı.

12 Mart 1915 Hamilton Fransız ve İngiliz Kara Kuvvetleri başkumandanlığına tayin edildi.

16 Mart 1915 Amiral Carden sinirleri bozulduğu için görevden ayrıldı yerine Amiral de Robeck atandı.

18 Mart 1915 Çanakkale deniz zaferlerinin kazanıldığı gün. Fransız ve İngilizler’in Çanakkale’ye yaptıkları deniz saldırısının başarısızlığı.

23 Mart 1915 Gelibolu/Çanakkale’de 5. Ordu’nun kurulması.

24-26 Mart 1915 Alman General Liman von Sanders Çanakkale’de V. Ordu komutanı oldu. Sanders’in Gelibolu’ya gelmesi, yeni savunma planı yapması, Atatürk’ün komutanı olduğu 19. Tümeni ordu ihtiyat kuvveti olarak kendine bağlaması.

18 Nisan 1915 Mustafa Kemal, 18 Nisan 1915′te Çamyayla (Bigali) köyüne gelerek köy evini Karargah yapmıştı.

22 Nisan 1915 Müttefikler’in Gelibolu’ya çıkarma yapmaları.

25 Nisan 1915 Arıburnu Zaferi kazanıldı. İtilaf Devletleri’nin, Arıburnu’na asker çıkarmaları üzerine Mustafa Kemal’in Tümeniyle düşmanı önleyerek durdurması. İngiliz ve Fransızların Seddülbahir, Arıburnu ve Kumkale’ye asker çıkarmaları, 9 ay sürecek Çanakkale kara savaşlarının başlaması.

28 Nisan 1915 Seddülbahir’de “1. Kirte Savaşı” olarak bilinen muharebe.

1 Mayıs 1915 Fransız Joule denizaltısı mayına çarparak battı.

2 Mayıs 1915 Van’ın Rus ve Ermeniler tarafından işgali.

6 – 8 Mayıs 1915 İkinci Kirte muharebesi.

12 Mayıs 1915 Muavenet-i Milliye torpidobotunun İngiliz Goliath zırhlısını torpilleyerek batırması, Çanakkale Muharebeleri tarihinde önemli bir yer tutar.

19 Mayıs 1915 Liman Von Sanders’in 42 bin kişilik bir kuvvetle Arıburnu çıkarma noktasındaki Anzaklar’a yönelik başarısız saldırısı. Türkler 10 bin kayıp vererek geri çekildi. 19 Mayıs 1915 günü Çanakkale Savaşı’nın en kanlı günlerinden biri yaşanmıştır.

1 Haziran 1915 Atatürk’ün Albaylığa yükselmesi.

4 Haziran 1915 Seddülbahir’de 3. Kirte Savaşı.

6 Ağustos 1915 Arıburnu’nda Anzak’ların cephenin ortasından büyük taarruzu.

8 Ağustos 1915 Atatürk’ün Anafartalar Grubu Komutanlığına getirilmesi.

9 Ağustos 1915 Birinci Anafartalar Zaferi.

10 Ağustos 1915 Conkbayırı Zaferi.

15 Ağustos 1915 Kireçtepe Muharebeleri. 21-22 Ağustos İkinci Anafartalar Zaferi.

1 Eylül 1915 Atatürk’e, Anafartalar Grubu Komutanlığı’ndaki üstün başarılan sebebiyle “Muharebe Gümüş Liyakat Madalyası” verilişi.

8 Ocak 1916 Fransız-İngiliz birliklerinin Gelibolu’dan çekilmeleri.

9 Ocak 1916 Mustafa Kemal önderliğindeki Türk Ordusu tüm cephelerde savaşı kazanmış ve 9 Ocak 1916 tarihinde İttifak Devletleri Gelibolu Yarımadası’ndan tamamen çıkartılmıştır.

14 Ocak 1916 Mustafa Kemal’in Edirne’de XVI. Kolordu Komutanlığına başlaması.

17 Ocak 1916 Atatürk’e, “Anafartalar Grubu Komutanlığı”ndaki üstün başarıları sebebiyle “Muharebe Altın Liyakat Madalyası” verilişi.

Conkbayırı’nın sırrı çözüldü

Ulu önder Mustafa Kemal Atatürk Çanakkale Savaşı’nda Conkbayırı’nda siperdeyken çekilen bu fotoğrafın sırrı 95 yıl sonra çözüldü

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Ahmet Esenkaya, Çanakkale Savaşları’nın simgesi haline gelen fotoğrafı, cephede savaşan Binbaşı Haydar Mehmet Alganer’in çektiğini açıkladı.

Çanakkale Cephesi’ni fotoğraflayan Binbaşı Haydar Mehmet Alganer, 17 Haziran 1915 günü 19’uncu Tümeni ziyareti sırasında çektiği fotoğrafı Mustafa Kemal’e hediye etmiş.

1966 yılında vefat eden Haydar Mehmet Alganer’in fotoğrafı çektiği makinesi ise Çanakkale Askeri Müzesi’nde sergileniyor.

ZAFERİN 95. YILINA ÖZEL PUL

Çanakkale Deniz Zaferi’nin 95’inci yılında, Eceabat Kaymakamlığı Mehmetçik anısına bin adet hatıra pulu bastırılıyor.

Çanakkale Deniz Zaferi’nin 95. yıldönümü için kutlama hazırlıkları başladı. Bu kapsamda Gelibolu Yarımadası’ndaki Eceabat Kaymakamlığı anlamlı bir projeyi imza atmaya hazırlanıyor. Çanakkale Savaşları sırasında Mehmetçiklerin cepheden yazdıkları mektuplara yapıştırılan pullardan esinlenen Kaymakamlık, PTT Genel Müdürlüğüne, Çanakkale Deniz Zaferi’nin 95’inci yılı anısına özel hatıra pulu bastırmak için teklif götürdü. Çanakkale Savaşları’nın kutlandığı belli yıllarda Mehmetçik anısına özel hatıra pullarının bastırıldığını hatırlatan Eceabat Kaymakamı Bülent Uygur, bu geleneği 95’inci yıl anısına bastıracakları bin adet hatıra puluyla devam ettireceklerini açıkladı. Çanakkale’de 1915 yılında Mehmetçik’in cepheden yazdığı mektuplara üzerinde hilal ve altı köşeli yıldızın bulunduğu pulların yapıştırıldığını anlatan Kaymakam Bülent Uygur, “Daha sonraki yıllarda yeni tasarımlarla bir çok hatıra pulu bastırılmış. Bunlar arasında, üzerinde Şehitler Abidesi’nin ve Seyit Onbaşı’nın top mermisini kaldırırken çekilmiş resimlerin bulunduğu pullar da bulunuyor. Kaymakamlığımızın bastıracağı 95’inci yıl hatıra pullarının üzerinde ise kolu kopmuş bir Mehmetçik resmi var. Ayrıca pulun üzerinde ‘Geri dönmezsem benim için ağlamayın’ yazısı bulunuyor. Çok özel olan bu pulları, kutlamaların yapılacağı 18 Mart 2010 tarihinde hatıra olarak kurum ve kuruluşlarımıza armağan edeceğiz” dedi.

Atatürk’ün Çanakkale Ziyaretleri

Atatürk, biri Çanakkale savaşlarında olmak üzere Çanakkale’yi 1915-1934 yılları arasında beş kez ziyaret etmiştir. 20 Ocak 1915 ‘te Çanakkale’ye gelen Mustafa Kemal, Çanakkale Savaşları’na damgasını vuran başarıları ile savasın ve Anadolu’nun kaderini değiştirmiştir. Yarbay olarak geldiği Çanakkale’den 10 Aralık 1915’te adı içte ve dışta duyulmuş bir kahraman olarak İstanbul’a dönmüştür.

Atatürk’ün Cumhurbaşkanı olarak Çanakkale’ye ilk gelişleri 1 Eylül 1928 tarihine rastlar.Bu tarihte Atatürk Ertuğrul Yatı ile Dolmabahçe’den Çanakkale’ye hareket etmiştir. O gün Çanakkale’de Valiliği ve Belediyeyi ziyaret etmiş, yeni harflerin öğretimi konusundaki çalışmaları denetleyip halkla konuşmuş , kalabalıktan pek çoğunu kara tahtanın başına çağırarak Latin harfleriyle cümleler yazdırmıştır. Halkın yeni harfleri öğrenme heyacanı ve isteklerinden çok memnun olmuştur. Saat 16.00’da Arıburnu ,Conkbayır’ı ve Anafartalar’ı gezerek harp anılarını tazeleyip geceyi Ertuğrul Yatında geçiren Atatürk 2 Eylül günü Gelibolu’da yeni harfler konusundaki çalışmaları izleyip Akşam İstanbul’a dönmüştür.

Atatürk Çanakkale’ye 14 Temmuz 1933 günü bir daha gelmiştir. O gün Ertuğrul yatı ile İstanbul’dan Marmara’ya açılmış , Ece Limanına çıktıktan sonra Çanakkale’ye uğramış Vali,Belediye Başkanı ve şehrin ileri gelenleri ile bir süre görüştükten sonra Yalova’ya hareket etmiştir.

Atatürk İran Şahı Rıza Şah Pehlevi Atatürk’ün konuğu olarak gelmeden önce 1934 Nisan’ının ilk haftasında Batı Anadolu gezisine çıkmış ; İzmir’den sonra otomobille Edremit,Ayvacık, Ezine ile 14 Nisan 1934 günü Çanakkale’ye girmiştir.Yanındaki komutanlarla birlikte askeri birlikleri denetlemiş,gece Orduevi’nde düzenlenen baloya katılmış ,geceyi Çanakkale’de geçirdikten sonra Balya üzerinden Balıkesir’e hareket etmiştir.Beklenen konuk Ankara’ya gelmiş .Atatürk ve Şah Rıza Pehlevi Yurt gezinse çıkmışlardır. 24 Haziran 1934 gecesini Balıkesir’de geçirdikten sonra 25 Haziran 1934 sabahı körüklü otomobillerle Çanakkale’ye hareket etmişlerdir.Konvoy yolda Balaban tepesi üzerinde kısa bir mola vermiş,burada çaycı Ahmet’in yaptığı kahveler içilmiş saat 15.30’da Çanakkale’ye girilmiştir.Çanakkale’de askeri birlikler denetlendikten sonra İntepe’ye (Erenköy) gidilmiş, Atatürk konuklarına burada Çanakkale Savaşı hakkında bilgi vermiştir.Sat 19.15’te iskeleye yaklaşan Gülcemal Vapuru Atatürk ve Konuklarını İstanbul’a götürmüştür.

Çanakkale Kumkale Şehitliği 1.Anma Töreni(Video)

“Çanakkale’de kazanılan zaferler Alman emir ve kumandasının değil, Türk erinin cevherini kavrayabilmiş Türk komutanlarının eseridir.” Gazi Mustafa Kemâl Atatürk, 1916

25 Nisan 2008’de Çanakkale Savaşı kara harekatının başladığı günün 93’üncü anma törenleri yapılacaktır. Bu törenler Gelibolu’da 93 yıldır yapılmasına rağmen Anadolu yakası Kumkale bölgesinde yapılan savaşın birinci anma törenleri ancak 25 Nisan 2007’de yapılabilmiştir. Gelibolu yarımadası şehitlikleri devletin gücü ile şehitlerimizin şanına yakışır bir şekilde yükselirken, aynı savaşın Anadolu yakasındaki safhası tam 92 yıl unutulmuştur.

Flash Player yükleyerek videoyu izleyebilirsiniz..

Atatürk’ün Çanakkale’deki ilk fotoğrafı

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Ahmet Esenkaya, Atatürk’ün Çanakkale Savaşları sırasında medyada ilk kez yer alan fotoğrafına ulaştığını bildirdi. Esenkaya, “Çanakkale Savaşları Sırasında Türk Basınında Mustafa Kemal” adlı araştırmasını tamamladığını söyledi.

Atatürk’ün, dönemin Donanma Mecmuası adlı derginin 27 Ekim 1915 tarihli sayısında, cephede Anafartalar Komutanı olduktan sonra kendisine tahsis edilen bir otomobilin içinde görülen ilk fotoğrafının yer aldığını belirten Esenkaya, ancak fotoğrafın altında ismine yer verilmediğini ifade etti.

FOTONUN ALTINDA NE YAZIYOR
Ahmet Esenkaya, 29 Ekim 1915 tarihli dönemin saygın gazetelerinden Tasvir-i Efkar’da da Atatürk’ün bir fotoğrafına yer verildiğini, fotoğrafın altında ise şu ifadelerin bulunduğunu kaydetti:

“Çanakkale Deniz Savaşları’nda olağanüstü yararlılık gösteren, olağanüstü şeref ve şanlı muharebe yapan, boğazları, halifelik makamı olan İstanbul’u kurtaran komutanlarımızdan güçlü, hamiyetli, saygın Albay Mustafa Kemal Beyefendi.”

Esenkaya, bu fotoğrafın yayımlanmasının ardından Enver Paşa’nın son derece kızdığını, gazetenin sahibi Yunus Nadi’ye, milletvekili olduğu için bir şey diyemediğini, ancak bazı gazete görevlilerini hapsettirdiğini ve birkaç gün gazeteyi kapattırdığını anlattı.

ATATÜRK’TEN HİÇ BAHSEDİLMİYOR
Donanma Dergisi’nin “Şen Satırlar” adlı 9 Aralık 1915 tarihli sayısında İstanbul’dan Gelibolu Yarımadası’na gelen ayan ve milletvekilleri heyetinin Atatürk ile birlikte çekilmiş 4 fotoğrafının kullanıldığını, ancak Atatürk’ün adından hiç bahsedilmediğini anlatan Esenkaya, şu bilgileri verdi:

“Bu olay, dönemin politik düşüncesini yansıtıyor. Ama konu Harp Mecmuası’na gelince iş değişiyor. Propaganda amaçlı, Enver Paşa’nın emriyle çıkarılmış Harp Mecmuası’nın 1915 yılı aralık ayı sayısında 3′te 1 boyutta ‘Anafartalar Kumandanı Miralay Mustafa Kemal’ altyazılı temiz bir fotoğraf yayımlanıyor.”

Esenkaya, yine Harp Mecmuası’nın 4′ncü sayısının kapağında, Gelibolu Yarımadası’ndaki Kireçtepe’de gazi askerlerin mermilerle yaptığı anıtın önünde Atatürk’ün yer aldığı fotoğrafın altında ise “Çanakkale’de Kireçtepe’de büyüklüğüne söz bulunmayan, her an canlarını feda eden o mübarek şehitler yatar” diye bir ibarenin yer aldığını, Atatürk’ün isminden hiç bahsedilmediğini söyledi.

Bu çalışmasıyla ilk kez Mustafa Kemal Atatürk’ün medyadaki görünümünü ve şöhretini ortaya koyduğuna işaret eden Esenkaya, Enver Paşa’ya rağmen Atatürk’ün Çanakkale’de yakaladığı şöhrete ve medyada yer almasına kimsenin engel olamadığını sözlerine ekledi.

Çanakkale savaşları sualtına taşınıyor

Saros Körfezi’nde “Su altı Tarih Müzesi’nin kurulması için çalışma başlatıldığı bildirildi.

Edirne Saros Turizm Alt Yapı Hizmet Birliğince, yapılması planlanan “Saros Körfezi Yapay Resif Projesi”nin tanıtımı yapıldı. Proje tanıtım toplantısına Keşan Belediye Başkanı Mehmet Özcan, belediye meclis üyeleri ile Saros Körfezi Turizm Otelciler ve Yatırımcılar Derneği yöneticileri katıldı.

Proje Danışmanı Savaş Yapman, “Saros Körfezi Yapay Resif Projesi”nin, tanıtımında, dünyada ilk yapay resif çalışmasının Japonya kıyılarında 100 yıl önce başladığını, Türkiye’de ise bu uygulamanın 1989 yılında Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesince başlatıldığını hatırlattı.

Saros Körfezi’nin Kızıldeniz ve Adriyatik Denizi’nden sonra dünyanın en temiz denizi olduğunu ifade eden Yapman, proje çerçevesinde Saros Körfezi’nin çeşitli yerlerine batıklar, şamandır ve tonozlar ve su altı tarih müzesi kuracaklarını ve arama, kurtarma ve cankurtaran ekipleri oluşturacaklarını belirtti.

Saros Körfezi’ne 3 eski savaş gemisi ile 1 uçağın batırılmasının planlandığını ifade eden Yapman, şöyle devam etti:

“Bu projemiz kapsamında Saros Körfezi’nin çeşitli yerlerinde çevreci, nitelikli ve kalıcı dalış noktaları oluşturmak ve yapay resiflerin amacına uygun olarak su altı canlılarının popülasyonunu desteklemek ve arttırmayı amaçlıyoruz.  Proje gerçekleştiğinde Edirne ili ve Saros Körfezi ülkemiz, su altı kaynaklarına bir çevreci bir değer eklediği gibi, yeni dalış noktaları kazanarak, dalış turizminin 7 aya çıkarılması sağlanarak dalış turizminden ciddi bir gelir artışı elde edecek. Saros Körfezi 3 veya 5 yıl içinde Kızıldeniz’in farklı bir versiyonu olacak.

Proje çerçevesinde dünyanın ilk su altı tarih müzesini kuracağız. Çanakkale Savaşı’nı ve bölgenin tarihini su altına taşıyacağız. Proje yaklaşık 400 bin dolara mal olacak. Su altına yapılacak nitelikli ve çevreci oluşumlar hem su altı kaynaklarının artmasına hem de turizm sektörüne büyük katkılar sağlayacaktır. Çanakkale’ye gelen İngilizler ve Anzaklar bu bölgeye çekilmiş olacak. Ayrıca, yapay resiflerle Körfez’deki balıkçılık faaliyetlerinde bulunan balıkçılar ve sportif balıkçılar için kolay ulaşım sağlayabilecekleri yeri belirli, yıl boyunca kıyı balıkçılığı yapabilecekleri yeni bir av sahası oluşturulmuş olunacak.”

Sonraki sayfa »