Dikkat! Çöl Sıcakları Geliyor

Çanakkale’de hava sıcaklığı hafta sonu 39 dereceye kadar ulaşacak.

Hava sıcaklığındaki artış tahminleri nedeniyle dikkatler hafta sonuna çevrildi. TEDAŞ, aşırı enerji yüklenmesine bağlı elektrik arızası yaşanmaması için hazırlık yaptı. Karayolları, asfalt erimelerine karşı sürücüleri uyardı. Çanakkale’de son günlerde sıcaklık nedeniyle halsizlik, baş dönmesi gibi şikayetler ile başvuruların arttığı Çanakkale Devlet Hastanesi’nde de hafta sonu yaşanacak olası vakalara müdahaleler için önlemler arttırıldı.

Aynalı Çarşı ilgisizlikten şikayetçi

Çanakkale’de, türkülere konu olan tarihi Aynalı Çarşı’nın esnafı, yerli ve yabancı turistlerin ilgisizliğinden şikayetçi.

Kentin simgelerinden biri olan ve içerisinde hediyelik eşya satılan elli iş yerinin bulunduğu Aynalı Çarşı’da esnaf, yerli ve yabancı turistlerin ilgisinin giderek azalmasından ve bu nedenle de satışların düşmesinden dert yanıyor. İş yapamadıklarını ifade eden esnaf, kiralarını dahi ödeyemez duruma gelmekten yakınıyor.

1970 yılından beri çarşıda esnaflık yapan Ali İhsan Kasım, AA muhabirine yaptığı açıklamada, eskiden çarşının, Çanakkale’ye gelen yerli ve yabancı turistler tarafından ziyaret edildiğini ve çok büyük ilgi gördüğünü belirtti.

Aynalı Çarşı’nın zamanla eski çekiciliğini kaybetmeye başladığını dile getiren Kasım, ”Çarşıya gelen turistlerin çoğunluğu, hiçbir alışveriş yapmadan çıkıp gidiyor. Bunda küresel krizin de etkisi var. Ama bunun yanı sıra bölgeye gelen turist kafilelerinin, özellikle Trakya ve İstanbul güzergahından gelen insanların, sadece Gelibolu Yarımadası’nda gezdirilmesi ve konaklatılmasının çok büyük payı var” dedi.

”GÖRSEL MATERYALLERİN TANITIMI ŞART”

Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürü Şinası Haznedar da Aynalı Çarşı esnafının şikayetini haklı bulduğunu söyledi.

Kentin bir transit geçiş noktası olduğunu anlatan Haznedar, Çanakkale’nin gel-geç noktası karakterini aşma çabası içinde olduğunu ifade ederek şunları kaydetti:

”İstanbul’dan yola çıkan tatilciler için Çanakkale değil de, İzmir, Ayvalık, Marmaris ve Bodrum gibi bölgeler hedef olduğu için, yöreye gelen turistler feribotla Çanakkale’ye geçerek buradan otoban üzerinden geçip gidiyorlar. Bu haklı şikayeti bertaraf edecek çalışmalar da sadece profesyonel kültür turizm bürokratlarının değil, hepimizin görevidir. O turisti Çanakkale’de konaklatacak ve ilgisini çekecek birtakım şehir özelliklerine, görsel materyallere sahip olması lazım.

Mesela nasıl İstanbul’a gelen Kız Kulesi ve Sultanahmet’i, Paris’e giden Eyfel Kulesi’ni, bu kentlerin simgeleri olan görsel materyalleri görmeden gitmiyorlarsa, Çanakkale’nin de böyle bir simgeye ihtiyacı var. Çanakkale’de bunlar fazlasıyla mevcut, ama Türkiye ve yurt dışındaki toplumların bilincine çok da çıkarılmış, onların farkındalığına çok da sunulmuş unsurlar değil. Bunları arttırmalıyız ki insanlar Çanakkale’de de bunlar varmış, bir gece Çanakkale’de geceleyelim de öyle gidelim diyebilsin.”

AYNALI ÇARŞI

Çarşının yapılışı ile ilgili, ”1889 yılında II. Abdülhamid’in padişahlığı zamanında Çanakkale’nin önde gelen Yahudi ailelerinden İlya Halyo tarafından inşa ettirildiği” ve ”Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinde çarşıdan söz ettiği” görüşleri bulunuyor.

Çanakkale Savaşları sırasında bir bombardıman sonrası çıkan yangın sonucu tahrip olan çarşı, 1918-1921 yılları arasında İngiltere’nin Çanakkale’yi işgali sırasında ise İngilizler tarafından ahır olarak kullanıldı.

Aynalı Çarşı, 1994 yılından sonra yapılan çalışmayla yeniden kullanılır hale getirilerek, bugünkü halini aldı.

Kaynaklarda, çarşıda eskiden atlar için koşum ve süs eşyası yapan dükkanlar bulunduğu, bu dükkanlarda ”Ayna” denilen ”At gözlükleri” satıldığı için bir tür benzetme olarak ”Aynalı Çarşı” isminin kullanıldığı belirtiliyor.

Çanakkale’de Kanserojen Madde İçeren Poşet Satışı Yasaklandı

Çanakkale’de Belediye Meclisi alınan kararla il merkezinde kanserojen ve çevreye zarar verebilecek poşetlerle satış yapılmasını yasakladı.

Çanakkale’de Cuma pazarında gerçekleştirilen kampanyada bir konuşma yapan Belediye Başkanı Ülgür Gökhan, granül malzemeden geri dönüşüm yapılarak el edilen kanserojen madde içeren zararlı poşetlerin kullanımının yasaklandığını belirterek, “5179 sayılı Gıda Kanunu’na dayanak Belediye Meclis’imizde alınan kararla Tarım Bakanlığı onayı olmayan bu tür poşetlerle satış yapılmasını yasakladık. 1 Ocak 2009 tarihinden itibaren de bu uygulamamıza başladık. Belediye olarak bir kampanya ile bu uygulamayı vatandaşlarımıza duyurmak istedik. Cuma pazarından başlattığımız kampanyamızda belediyemiz tarafından yaptırılan Tarım Bakanlığı’nın onayladığı yaklaşık 1,5 ton poşeti buradaki esnafımız ile il merkezindeki esnaflarımıza tanıtım amaçlı ücretsiz olarak dağıtacağız. Kanserojen madde içermeyen bu poşetler Tarım Bakanlığı’ndan onaylı olarak yapıldığı için ince ve kokusuz oluyorlar. Ayrıca dokunulduğunda hışırtı çıkaran bu poşetler sağlık açısından da güvenli oluyor. Kalitesiz ve kanserojen madde içeren poşetler ise kalın dokulu ve pis kokulu bir özelliğe sahipler. İlimizde bu tür poşetlerin satışının yasaklandığına dair gerekli olan uyarıları ilgili satış yerlerine ve esnaflarımıza yaptık” dedi.

“CUMA PAZARINDA HAFTANIN 2 GÜNÜ HANIMLAR EL EMEKLERİ İLE YAPTIKLARI ÜRÜNLERİ SATACAK”

En büyük hedeflerinin Tarım Bakanlığı’ndan onaylı olan bu poşetleri de ortadan kaldırıp file ve kese kağıdı ile satışların yapılması olduğunu da belirten Başkan Gökhan, “Bu konuda da bazı projelerimiz var. File yapımı ile ilgili Çanakkale’deki bayanlarımızın oluşturacağı bir yerde bunların üretimi yapılabilir. Böylece bayanlarımız da ek bir gelir elde edebilirler. Ayrıca Cuma pazarı haftanın bir günü açık. Bu sebeple bu yeri belirli günler değişik amaçlı olarak değerlendirmek istiyoruz. Bayanlara yönelik bir projemiz var. Bu yerde haftanın bir iki günü bayanlarımız yaptıkları el işlerini veya çeyizlikleri burada satabilecekler. Bu konudaki çalışmalarımız sürüyor. Haftanın 6 günü burasının atıl durumda olması uygun değil” dedi.
Başkan Gökhan, daha sonra pazar yerinde esnaflara kampanya kapsamında belediye tarafından yaptırılan poşetlerden dağıttı.

Çanakkale’de Filistinliler de savaştı

İsrail işgaline vargüçleriyle direnen Filistinliler, geçmişte de İstanbul’un işgal edilmemesi için Çanakkale’deydi.

Yıllardır işgalin sürdüğü bir toprak parçasında yaşayan Filistinliler, Gelibolu Yarımadası’nda Boğazı geçmek isteyen İtilaf devletlerine karşı savaşta görev aldı.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Burhan Sayılır, yaptığı açıklamada, 1. Dünya Savaşı’nda diğer Osmanlı cephelerinde olduğu gibi Çanakkale Cephesi’nde de çok sayıda Filistinli askerin savaştığını bildirdi.

Sayılır, Filistinli şehit askerlerin Gelibolu Yarımadası’nda Seddülbahir, Arıburnu, Anafartalar ve Kireçtepe’deki muharebelere katıldığını ifade ederek, ”Filistin’in Nablus, Kudüs, Yafa, Gazze, Halilürrahman, Tulkarim gibi yerlerinden gelen askerler Çanakkale’de başta 57. Alay olmak üzere, 13, 14, 27. 64, 72, 77′nci alaylarda diğer Osmanlı askerleriyle birlikte düşmanın karaya çıkmaması için canla başla mücadele etti” dedi.

1. Dünya Savaşı’nın ardından Filistin’in Osmanlı Devleti’nden koptuğuna işaret eden Sayılır, ülkelerini savunmak için Osmanlı ordusu içinde Çanakkale Savaşı’na katılan savaşta şehit olan askerlerin Çanakkale’de olduğunu söyledi.

Filistin davasının kurucusu da Çanakkale’de
Çanakkale’de savaşan Filistinliler arasındaki en önemli isim Şeyh Emin el-Hüseyni’dir.

Şeyh Emin Filistin davasının kuruluşunda ilk ve en önemli isimdir.Şeyh Emin Abdulhamit’in kurduğu Teşkilat-ı Mahsusa’da çalışmış, Osmanlı’nın emperyalist işgalci devletlerin girişmiş olduğu mücadelede,Çanakkale cephesinde, Osmanlı topçu birliklerinde görev almış ve başarıyla savaşmıştı. Savaştan sonra Osmanlı Şeyh Emin el-Hüseyni’ye Kudüs sorumluğu vermişti. 

Şeyh Hüseyin El-Emin’in biyografisi

 1893 yılında Kudüs’te doğan Emin el-Hüseyni, Kudüs ve Mısır’da gördüğü öğreniminin ardından eğitimini tamamlamak için İstanbul’da geldi. 1. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla Osmanlı ordusuna girdiği için eğitimi kesintiye uğradı. Türk topçu birliğinde görevlendirildi. Çanakkale savaşında İngilizlere karşı mücadele etti. Daha sonra İstanbul’da bulunan aile fertlerinin desteğiyle “Teşkilâtı Mahsûsa”ya girdi. Burada Kudüs’ün sorumlusu olarak atandı. 1917′de Kudüs’ün İngilizlerin denetimine geçmesiyle Filistin’e döner. Burada, Filistin davasını unutup kendi bağımsızlıklarıyla uğraşan Arapları, buna sahip çıkmaları için harekete geçer.1922 yılında Emin el-Hüseyni, genç yaşında Kudüs müftüsü seçildi. İsrail devletinin kuruluşunun ilan edildiği 1948 yılına kadar el-Hüseyni 30 yıl boyunca Filistinlilerin lideri oldu. El-Hüseyni, mücadelesi esnasında Yahudi terör örgütleri olan Hanagah, Irgun ve Stern’in her lahza aradıkları ve hayatına kasdetmek istedikleri biriydi. Filistinli Müslümanlar işgal yönetimine ve yahudi göçüne karşı mücadele ettiler. Bu doğrultuda zaman zaman ayaklanmalar gerçekleştirildi. Filistinliler mücadelelerini organize için örgütler de kurdular. Yahudi göçüne karşı gerçekleştirilen en geniş çaplı hareket 15 Nisan 1936′da Kudüs müftüsü Emin el-Huseyni’nin öncülüğünde başlatılan genel grevdir. Altı ay süren grevden sonra Yahudi göçünü durdurma sözü veren İngilizler daha sonra sözlerinden döndüler. Grevde öncülük edenleri de ya öldürdü, ya sürgün etti, ya da hapse attılar. İsrail devletinin kurulmasının ardından Arap devletleri tarafından dışlanan el-Hüseyni, 1974′te Lübnan’da vefat etti.

Çanakkale Savaşı 4 yıl sürdü

Çanakkale Boğazı’ndaki harp batıklarıyla ilgili bir kitap hazırlığı yapan Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nda görevli Deniz Kurmay Kıdemli Albay Murad Hatip, 10 Ağustos 1914’de başlayan deniz savaşlarının bilinenin aksine 18 Mart 1915’e kadar değil, 28 Ocak 1918 tarihine kadar devam ettiğini ileri sürdü
Boğazdaki batıklara 300 kez dalış yapan Hatip, Çanakkale’nin üstü kadar denizin altının da şehitliklerle dolu olduğunu söyledi. Halen Ankara’da Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nda görevini sürdüren Kurmay Kıdemli Albay Murad Hatip, şunları söyledi: “İtilaf devletlerinin gemileri 18 Mart 1915’de geri çekildiler. Ancak savaşın sonuna kadar İngilizlerin boğaz girişinde denizaltı ve savaş gemileri bulundu. İngilizlerin E-14 denizaltısı, 28 Ocak 1918 tarihinde boğaza girerek Nara Burnunda karaya oturan Yavuz zırhlısını batırmaya çalışmış ama başarılı olamamıştır. Bu deniz savaşlarının son kaydı olarak tarih sayfalarında yerini alıyor.”

Tarihi kararda ortak sevinç

Çanakkale Belediyesi’nin geliştirdiği ‘sosyal belediyecilik’ ve ‘toplumsal sorumluluk’ projelerinin en önemli ayağını oluşturan at arabaları, artık Çanakkale’nin değişik noktalarında kent estetiğini destekleyen figür olarak varlık sürdürecekler.

ÇANAKKALE İÇİNDE AYNALI ÇARŞI

Çanakkale İçinde Aynalı Çarşı

Çanakkale içinde Aynalı Çarşı,

Ana ben gidiyom düşmana karşı.

Of gençliğim eyvah.

Çanakkale içinde bir uzun selvi,

Kimimiz nişanlı kimimiz evli.

Of gençliğim eyvah.

Çanakkale üstünü duman bürüdü,

On üçüncü fırka yürüdü.

Of gençliğim eyvah.

Çanakkale içinde bir dolu testi,

Analar babalar mektubu kesti.

Of gençliğim eyvah.

(Kastamonu – İhsan OZANOĞLU – Muzaffer SARISÖZEN)

AYNALI ÇARŞININ TARİHÇESİ

1889 yılında II.Aldülhamid’in padişahlığı sırasında Çanakkale’nin önde gelen Yahudi ailelerinde birine mensup İlya Halyo tarafından inşa edilmiştir.

Kesinliği olmayan bir başka görüşe göre ise, Evliya Çelebi ünlü Seyahatnamesi’nde çarşıdan söz etmiş, dolayısıyla da çarşının varlığı daha eskiye dayandırıldığı için İlya Halyo bu çarşıyı inşa ettirmemiş, sadece onartıp kullanıma açtığı da öne sürülmektedir.

Çarşı 1915 Mart’ında Gelibolu çıkartması sırasında bombardıman ve yangınlarla tahrip olmuştur.

1918 – 1921 yılları arasında İngiltere’nin Çanakkale’yi işgali sırasında İngilizler, Aynalı Çarşı’yı atları için “ahır” olarak kullanmıştır.

Aynalı Çarşı 1921 yılından sonra bir dönem giriş kapısı dışında büyük oranda yıkıkbir yapı olarak kalmış ve çarşı olarak kullanılmamıştır.

1934 yılında Yahudilere yönelik saldırı ve yağma olayları sırasında kapının üzerindeki kitabe sıvayla kapatılmış, 1967 yılında Sadi FENERCİGİL tarafından temizlenen kitabe, bugünkü görünümüne kavuşmuştur.

KİTABE

Sultan-ı ma’delet unvan el-gazi Abdülhamit Han-ı Sani Efendimiz Hazretlerinin

Saye’i İhsanvaye-i ra’iyyet-perverilerinde teb’a-i sadıka-i Müseviyyesinden

İlya Halyo bendelerinin yaptıedığı çarşu-yı dil-nişindir

Sene Muharrem 1307

(Kendilerine bağlı Musevi uyruğundan İlya Halyo kurallarının çabalarıyla yaptırılmış ve gönülde yer tuta(cak)n çarşıdır.)

(yıl Hicri Muharrem 1307 (Kasım – Aralık 1889) denilmektedir.)

AYNALI ÇARŞI İSMİ NEREDEN GELİYOR?

Çarşı içinde eskiden atlar için koşum ve süs eşyası yapan dükkanlar yer alıyordu.

“Ayna” denilen “at gözlükleri”nin çarşıda satılmasından dolayı bir tür benzetme olarak “Aynalı Çarşı” adının kullanıldığı rivayetedilmektedir.

ESKİ ÇARŞININ YAPISAL ÖZELLİKLERİ

Çarşının özgün durumuna ilişkin kayıtlar incelendiğinde tipik bşr arasta özelliği göstermektedir.

Birinci Dünya Savaşı’ndaki bombardımandan önce yapının üzerinin küçük kubbelerden oluştuğu, kimi kubbelerde yer alan hamamlardakine benzer biçimde çokgen köşeli pencerelerle doğal aydınlatmanın sağlandığı belirtilmektedir.

Elde edilen en eski tarihli (1960-1961) Aynalı Çarşı fotoğrafından anlaşıldığına göre çarşının üzerinin daha sonra açık hale geldiği ve 1967′deki onarım sırasında bugünkü çatısının yapıldığı anlaşılmaktadır.

AYNALI ÇARŞIYI YENİDEN VAR EDEN SÜREÇ:,

Kentin en yoğun yaşanılan mekanlarının ortasında kalan Aynalı Çarşı, mevcut konumu nedeniyle daha da fazla yıpranmış, değişen ihtiyaç ve kullanım farklılıkları dolayısıyla da özgün yapısından iyice uzaklaşmıştır.

Çarşıya yönelik yazılı kayıtların hemen hemen hiç bulunamaması nedeniyle yıllarca yapı kapsamlı bir araştırmaya konu olamamış ve yapısal durumu hakkında tam bir karara varılması zorlaşmıştır.

Restorasyon Öncesi Çarşı:

Restorasyon öncesinde, çarşının özgün mimarisinden günümüze ulaşan giriş kapısı ve kitabesi dışındaki diğer unsurlar çarşının kendisine hiç yakışmayan bir görünümdeydi.

Çarşı caddesinden girildiğinde, her iki tarafı boy aynalarıyla kaplı beş metrelik koridor vardı. Çatı ışık alması için hiç de kendisine yakışmayan şeffaf ondülünle örtülüydü.

Koridor boyunca züccaciye, tekstil gibi ürünlerin satıldığı dükkanlar varken çarşının haç vari şeklindeki ikinci kısmında manavlar bulunmaktaydı.

Belediye ve Sivil İnsiyatif Elele:

Çanakkale kentinin sembol özelliğini sadece sözle değil, olarak da yerine getirilebilmesi için, Aynalı Çarşı 1994 yılında başlayan koruma ve yaşatma en önemli değerlerden biri olarak kapsama alınmıştır.

Fakat projelerin uygulamaya geçirilmesi her zaman belli bir süreç ve mücadeleyi gerektirdiğinden Aynalı Çarşı için de aynı zor süreç ve mücadelen geçilecektir.

Sivil insiyatifin ve Çanakkale Belediyesi’nin bu mücadelede aynı safta yer alması, fikirden üretime, üretimden uygulamaya birlikte çalışması projenin hayata geçirilmesi için süreyi kısaltsa da, proje onayı, gerekli finansmanın sağlanması zaman almış, Haziran 2000 tarihinde Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun projeyi onaylaması ile projenin ilk adımı tamamlanmıştır.

Daha sonra projenin uygulanması için gerekli finansmanın sağlanmasına çalışılmıştır.

Fakat Kültür Bakanlığı’ndan istenen fon konusunda olumlu bir yanıt alınamayınca, Çanakkale Belediyesi bu büyük projeyi maddi ve manevi olarak üstlenmiş ve hayata geçirmiştir.

Sonraki Sayfa »